INITIATIEFVOORSTEL Sociale Werkvoorziening en re-integratie: HET KAN ANDERS!

Dit is in strijd met de eerdere beloften van Caparis NV, namelijk dat zij de Sociale Werkvoorziening per 2012 voor de gemeenten die deel uitmaken van de Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslan budgettair neutraal zou kunnen uitvoeren.

Dit Businessplan voor Transitie werkt echter niet.

Doelstellingen Caparis NV onhaalbaar

Dat geldt ook voor de doelstelling van Caparis NV om van een productiebedrijf te transformeren naar een mensontwikkelbedrijf middels de nota “Creativiteit in Verbondenheid”. De doelstelling om maximaal 40% beschut binnen te laten werken is nog niet gerealiseerd. En zolang er geen prikkel is voor Caparis NV en de medewerker met een SW-indicatie om de SW-er door te laten stromen, zal de afgesproken doelstelling niet gehaald worden.

In tegenstelling zelfs: Caparis BV heeft er belang bij om de afgesproken arbeidproductiviteit te halen en kan de beter producerende medewerker eigenlijk niet missen, terwijl de SW-er een onzekere toekomst tegemoet kan gaan na doorstroming vanuit het beschut werken.

Daarbij lopen de tekorten zoals bekend gigantisch op, terwijl de gemeenten in hun rol als aandeelhouder 17 miljoen euro aan leningen hebben uitstaan. Dit nog los van de effecten van de nieuwe landelijke regelgeving.

Huidige dienstverbanden

De SP maakt zich ook zorgen over de consequenties die de nieuwe wet werken naar vermogen zal hebben voor de huidige SW-ers. Het basis-idee: loonwaarde maximaal inzetten vinden we op zich prima, maar dit betekent in feite werken voor een deel van het minimumloon met een aanvullende uitkering tot maximaal het minimumloon (loondispensatie na toetsing).

Hier zit geen prikkel in voor werkende en werkt dus niet echt motiverend. Hoewel de huidige SW-werknemers hun SW-status behouden, lopen ze het risico dat ze hun SW-indicatie op termijn kwijt raken na herindicatie op basis van de nieuwe wet werken naar vermogen. Hoe zit het met een terugkeergarantie of resulteert dit in een enkele reis richting de geraniums?

En hoe komt het met degenen met een SW-indicatie die op de wachtlijst staan? Los van de vraag of zij voldoende verdiencapaciteit hebben en op basis daarvan kunnen doorstromen naar regulier werk met een aanvullende uitkering, zullen zij naar verwachting kiezen voor de veiligheid van beschut werken.

Dat geldt ook voor de ongeveer 180 mensen die nu een ID-dienstverband hebben en daarmee 120% van het minimumloon verdienen.

De kosten voor de gemeente voor deze groep zijn 4,5 miljoen per jaar. Wat willen we met deze mensen doen, doorstroming naar regulier werk met het risico dat ze minder gaan verdienen? Ja, we hebben weinig keuze, behalve dat we kunnen afspreken dat hier een afbouwregeling voor in het leven wordt geroepen.

We zijn blij met het onderzoek dat momenteel wordt uitgevoerd naar de toekomst van Caparis NV in relatie tot de nieuwe wet werken naar vermogen. We willen de resultaten echter niet afwachten, omdat er naar ons idee zo snel mogelijk actie vereist is. Er is nu lef nodig om te kiezen voor een totaal andere constructie.

Het zal intussen wel duidelijk zijn: de SP afdeling Leeuwarden heeft geen vertrouwen in de uitvoering van de ambitie van Caparis NV om de uitvoerder te worden van de wet werken naar vermogen.

2. WET WERKEN NAAR VERMOGEN

De nieuwe wet werken naar vermogen zit er aan te komen. Hoewel op dit moment een patstelling is ontstaan tussen het Rijk en de gemeenten over het onderdeel sociale werkvoorziening en wet werken naar vermogen, kunnen we er vanuit gaan dat deze trein zal doordenderen en niet meer valt te stoppen.

De nieuwe regeling doet een groot beroep op de veranderkracht en het innovatief vermogen van gemeenten.

Bij de invoering van de wet werken naar vermogen wordt het aantal mensen met een WSW-indicatie met tweederde verlaagd (landelijk van 100.000 naar 30.000 WSW-ers.) De WSW richt zich dan alleen nog op beschut werken (binnen en buiten).

Volgens VNG/Cedris is € 28.000,- per persoon nodig in de SW op jaarbasis. Het beschikbare budget wordt echter € 22.000,- een tekort van € 6.000,-. Voor de gemeente Leeuwarden met haar taakstelling van 564 SW- geïndiceerde komt dit neer op een tekort van € 3.384.000,-

Voor het totale werkgebied van Caparis betreft het een tekort van maar liefst 15,3 miljoen euro per jaar. Hier staat mogelijk een eenmalige compensatie tegenover van 400 miljoen euro terwijl het op basis van de huidige gegevens 600 miljoen per jaar zou moeten zijn.

De nieuwe wet werken naar vermogen zal per 1 januari 2013 in werking treden. Hoewel er op dit moment een patstelling is ontstaan tussen het Rijk en de gemeenten over het onderdeel sociale werkvoorziening en wet werken naar vermogen, kunnen we er vanuit gaan dat deze trein zal doordenderen en niet meer valt te stoppen.

De nieuwe regeling doet een groot beroep op de veranderkracht en het innovatief vermogen van gemeenten. Per 1 januari 2012 is er al een bezuiniging op het Participatiebudget ingeboekt en worden de wet WIJ en de WWB al geharmoniseerd. Dan maakt 2012 het transitiejaar voor de SW.

Voor het totale werkgebied van de GR SW Fryslan (te weten de gemeenten: Leeuwarden, Heerenveen, Smallingerland, Tietjerksteradiel, Achtkarspelen, Ooststellingswerf, Weststellingswerf en Opsterland) en uitvoeringsorganisatie Caparis NV betreft het een tekort van maar liefst 15,3 miljoen euro per jaar.

3. WAAR WILLEN WE NAARTOE?

Als voorbeeld voor een andere, nieuwe manier van organisatie van de Sociale Werkvoorziening heeft de SP Leeuwarden een bezoek gebracht aan Heerlen, waar het Werkvoorzieningschap Oostelijk Zuid-Limburg (WOZL) en het private bedrijf De Werkmeester, als één van de uitvoerders van de sociale werkvoorziening, actief zijn.

Tevens heeft de SP gesproken met Alescon in Assen, uitvoerder van de sociale werkvoorziening en re-integratie voor een groot deel van Drenthe.

Tijdens de op 5 juli 2011 gehouden expertmeeting hebben onze gasten uit Zuid Limburg aangegeven dat hun succes in innovatie en creativiteit zit

Dit organisatieschema dient ter inspiratie voor de verdere ontwikkeling voor een nieuw kostendekkend model voor de gemeente Leeuwarden (zie bijlage 2). Uitgangspunten hierin zijn:

1. Duurzame activering van alle burgers aan de onderkant van de arbeidsmarkt en zorg dragen voor voldoende aanbod van werk tegen zo laag mogelijke kosten.

2. Integratie van de uitvoering van het re-integratiebeleid (nu Sociale Zaken Leeuwarden in samenwerking met re-integratiebureaus) en de sociale werkvoorziening (later als geheel in het kader van de nieuwe wet werken naar vermogen), waarbij de gemeentelijke beleidsafdeling de regie voert.

3. De inzet van Caparis beperken tot beschut werken en daarmee het aanwijzingsbesluit wijzigen. Binnen het beschut werken combinaties maken met dagactivering/dagbesteding/woonbegeleiding in het kader van de transitie AWBZ/Wmo. Voor de zwaardere gevallen samenwerken met een partner die voldoende expertise heeft voor deze specifieke doelgroepen, dit in combinatie met een aanwijzingsbesluit.

4. Binnen het grote geheel een aparte (gemeentelijke) divisie werk/leerbedrijven oprichten waarin een breed scala aan werksoorten wordt aangeboden, voor degenen die enige verdiencapaciteit hebben of kunnen ontwikkelen. Zaken die hier wellicht voor in aanmerking komen zijn diverse werkzaamheden die gemeenten nu aanbesteden zoals catering, archief- & wijkbeheer, exploitatie en beheer multifunctionele accommodaties en sportcomplexen, groenvoorziening en personenvervoer.

5. Renderende bedrijfsonderdelen apart positioneren in de markt, maar wel onderdeel laten uitmaken van het grote geheel. Vanuit de gemeentelijke werk/leerbedrijven kunnen mensen doorstromen naar deze renderende bedrijfjes en de opbrengsten in de vorm van verdiencapaciteit worden weer ingebracht in het grote geheel.

6. Andere bedrijven inzetten voor de uitvoering van een organisatievorm waarin een breed scala aan werksoorten wordt aangeboden (gemeente zelf eigenaar, geen aanbesteding nodig). Hierbij vormt arbeidsproductiviteit geen doel maar is een middel.

7. Personen met een gesubsidieerde baan (voormalig ID-banen, 180 personen) door laten stromen naar de geprivatiseerde werkbedrijfjes en daarmee hun verdiencapaciteit benutten.

8. Verplicht quotum instellen voor het aannemen van mensen met beperkingen door de gemeente, aan de gemeente gelieerde instellingen en door de gemeente gesubsidieerde instellingen.

9. Beschikbare budgetten, mensen, huisvesting en productiemateriaal zo effectief en efficiënt mogelijk inzetten. Kapitaalintensieve ondernemingen met gemeentelijke middelen zoveel mogelijk vermijden.

10. Inzetten van een persoonsgebonden budget voor alle nieuwe instroom en geherindiceerden WSW’ers voor vormen van begeleid werken.

11. Een overkoepelend orgaan dat verantwoordelijk wordt voor de budgetten, het beleid en wachtlijstbeheer. Dit zou in de vorm van een Gemeenschappelijke Regeling kunnen, maar ook middels samenwerkingsovereenkomsten die aangegaan worden.

4. DOELEN EN DOELGROEPEN

Iedereen die kan werken, moet aan het werk kunnen is het doel van de Wet werken naar Vermogen. Ons doel is: duurzame activering en perspectief van alle burgers aan de onderkant van de arbeidsmarkt en zorgdragen voor voldoende aanbod van werk.

Waar nodig vormen van maatschappelijke participatie tegen zo laag mogelijke kosten. Grote toekomstige vraag is: wat is het waard om iemand te laten werken?

Op welke doelgroepen willen we ons richten?

Prioritaire doelgroepen vormen degenen waar de gemeente financieel voor verantwoordelijk is of wordt. Binnen deze groep kiezen we voor de mensen, die niet op eigen kracht aan een baan kunnen komen en voor wie dit wel een realistisch perspectief vormt.

Dus niet degenen die dit zelf kunnen regelen en niet degenen die geen perspectief op een betaalde baan hebben.

Wel de groep die een verwachte verdiencapaciteit heeft, die lager is dan de hoogte van de uitkering, maar naar verwachting zelf een deel hiervan kan inverdienen. Vanwege de hoge onkosten plegen we minimale inzet op de doelgroep die zelfredzaam is en waar hooguit een vorm van stimulans nodig is.

De doelgroepen bevinden zich momenteel in de volgende 10 regelingen:

• Wet investeren in jongeren WIJ (wet werken naar vermogen)
• Wet werk en bijstand WWB (wet werken naar vermogen)
• Wet sociale werkvoorziening WSW (wet werken naar vermogen)
• Wet arbeidsongeschiktenvoorziening voor jonggehandicapten WAJONG (wet werken naar vermogen)
• Inwoners met een gesubsidieerde baan (voormalige ID-banen)
• Werkloosheidswet WW
• Wet inschakeling arbeidsgehandicapten WIA
• Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen WAZ
• AWBZ/Wmo-geindiceerden voor een vorm van maatschappelijke participatie of dagactivering (deels nieuwe wet werken naar vermogen)
• Niet uitkeringsgerechtigden NUG

Doelgroepen buiten de sociale werkvoorziening

De nieuwe wet werken naar vermogen biedt ook kansen voor Sociale Zaken. De huidige ‘dienstverlening’ van het Werkplein Leeuwarden zal zich omvormen tot een NETwerkplein voor de gehele provincie Friesland. Factoren in de locale economie gaan een grote rol spelen, zoals: dienstverlenende beroepen, flexibele contracten en seizoensarbeid. De kosten van het Inkomens-deel stijgen en er is krimp op het Werk-deel.

Dit betekent betere afstemming tussen vraag naar werk en aanbod van werk en veel extra inzet plegen op laagopgeleiden en 55+-ers. Kortom in de werkgeversaanpak met middelen als: social return, leerwerkprojecten en diverse andere projecten wordt samen innovatief en creatief optrekken steeds belangrijker. De regie zal steeds weer bij de wethouder Sociale Zaken liggen.

5. UITGANGSPUNTEN VOOR DE NIEUWE STRUCTUUR

In een nieuwe constructie voor de Sociale Werkvoorziening kan de inzet van Caparis NV beperkt blijven tot beschut werken binnen, waartoe het aanwijzingsbesluit moet worden gewijzigd.

Daarnaast zal een aparte divisie werk-/leerbedrjven worden gevormd, waarin een breed scala aan werksoorten wordt aangeboden. In de bedrijven is gekwalificeerde en op de doelgroepen toegesneden begeleiding, waarbij wordt ingezet op de mogelijkheden van mensen en waarbij rekening wordt gehouden met de beperkingen.

De uitvoering van de sociale werkvoorziening zal kostenneutraal moeten worden uitgevoerd voor de gemeente(n).

Er ontstaat hierdoor een optimale inzet qua verdiencapaciteit van medewerkers; doordat een deel zelf wordt verdiend, wordt een minder fors beroep gedaan op uitkeringsgelden. Doorstroming naar regulier werk staat voorop, waarbij geen draaideurklanten worden gecreëerd.

De ketenpartners en organisaties waar de gemeente uitvoeringscontracten mee heeft, doen datgene waar ze goed in zijn en worden waar mogelijk verplicht tot een optimale samenwerking. Niet de belangen van de organisaties maar de doorstroming naar werk of het creëren van een passende vorm van participatie of dagbesteding is hierbij leidend.

Er zijn zo weinig mogelijk bureaucratische- en overdrachtsmomenten; het beschikbare geld wordt zo effectief mogelijk ingezet. Uitvoerende werkzaamheden van gemeenten worden bij de werkvoorziening betrokken. Zonodig ook werkzaamheden die nu door reguliere bedrijven worden gedaan.

Kijk ook naar aanbestedingen en in plaats hiervan zelf uitvoeren door gemeente en inzet uitkeringsgerechtigden. (Bv. catering gemeente, administratie, archief, wijkbeheer, groen en grijs).

Er zal landelijk een verplicht percentage ingevoerd gaan worden (zgn. Social Return) voor het aannemen van mensen met een beperking door gemeenten, aan gemeenten gelieerde instellingen en door gemeente gesubsidieerde instellingen. De gemeente moet het goede voorbeeld geven.

Efficiënte en effectieve inzet van mensen, huisvesting, materiaal, geld en expertise door samen met partners uit te voeren wordt noodzaak gezien beperking budgetten.

Wel blijven inzetten op maatschappelijk rendement waar economisch rendement niet realistisch is. Invoeren van een brede integrale intake, waarin alle levensdomeinen de revue passeren en een goed beeld ontstaat van de mogelijkheden en beperkingen.

Mensen met een gesubsidieerde baan (circa 180 personen) door laten stromen naar reguliere banen of naar de geprivatiseerde bedrijfjes. Door hun verdiencapaciteit maximaal in te zetten, wordt de gemeentelijke subsidie verlaagd. Duurzame activering en geen jojo-effecten.

Groot voordeel van de voorgestelde constructie is dat: aanbesteding niet nodig is, omdat de gemeente zelf eigenaar is. Het aanwijzingsbesluit moet wel worden gewijzigd.

6. HOE NU VERDER?

De SP afdeling Leeuwarden is van mening dat de mogelijkheid van deze nieuwe structuur van sociale werkvoorziening onderzocht moet worden.

Het is immers van belang te weten hoe verschillende doelgroepen straks in te passen zijn in de nieuwe wet werken naar vermogen. En men moet binnen budget gaan uitvoeren.

Verder willen we de mogelijkheden inventariseren van omzetting van contracten naar begeleid werken met loonkostendispensatie, en/of sociale activering voor zogeheten zorgklanten.

Inventariseren van aantallen uitkeringsgerechtigheden obv de participatieladder is ook noodzakelijk. Contracten met diverse integratiebureau’s moeten nogmaals kritisch tegen het licht worden gehouden.

De SP Leeuwarden ziet graag de resultaten van genoemd onderzoek en bijbehorende inventarisaties voor 15 oktober 2011 terug.

Immers op 1 januari 2012 moet besloten zijn over het transitiejaar 2012, om per 1 januari 2013 de nieuwe wet werken naar vermogen te kunnen invoeren.

SP Leeuwarden, 15 juli 2011.

CONCEPT-RAADSBESLUIT

Nummer

DE RAAD DER GEMEENTE LEEUWARDEN;

gelezen het initiatiefvoorstel Sociale Werkvoorziening en re-integratie: het kan anders! van de SP fractie in de gemeenteraad van 15 juli 2011
(bijlage nr. );

BESLUIT:

1. In te stemmen met het initiatiefvoorstel Sociale Werkvoorziening en re-integratie: het kan anders!

2. Het college van B&W een onderzoek te laten uitvoeren naar de gevolgen van contractbeëindiging c.q. contractwijziging in de GR SW Fryslân inzake Caparis NV. Waarbij Caparis NV alleen verantwoordelijk blijft voor de werknemers die beschut binnen worden gediagnosticeerd.

3. Het college van B&W te laten inventariseren wat de verdiencapaciteit kan zijn per trede van de participatieladder. Tevens te laten inventariseren welke contracten met welke verplichtingen er met welke re-integratiebureaus lopen.

4. In het onderzoek en de inventarisaties, zoals genoemd onder de punten 2 en 3 aan te geven hoe een contractbeëindiging c.q. contractwijziging met de GR SW Fryslan inzake Caparis NV kostenneutraal kan verlopen.

5. Het onderzoek en de inventarisaties uiterlijk 15 oktober 2011 voor te leggen aan de gemeenteraad voor bespreking en besluitvorming.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering
Van

Voorzitter,

BIJLAGE 1: Enige financiële aspecten

1. Door op zo kort mogelijke termijn in te zetten op doorstroom (niet naar beschut werken) van de wsw-geïndiceerde met een verdiencapaciteit van minimaal 60% met gebruikmaking van de loondispensatie regeling die voor deze groep aan de orde is, kan de wachtlijst deels worden beperkt en worden voorkomen dat deze mensen voor 130% voor rekening van de gemeente komen, maar maximaal voor 70% (130-70).

2. Door effectiever en gezamenlijk door de uitvoeringsorganisaties (inclusief het Werkplein) gebruik te maken van de beschikbare huisvesting (waar nodig afstoten), budgetten, productiemiddelen en expertise van op jaarbasis indicatief 1 miljoen worden bespaard.

3. Door vanaf 2012 de groep ID-ers (4,5 miljoen op jaarbasis) te laten doorstromen naar regulier werk en per 2012 hiervoor gebruik te maken van de dan geldende loondispensatie regeling, kan een structurele besparing worden ingeboekt van circa 2 miljoen op jaarbasis, doordat de gemeente nog maar een deel van deze loonkosten hoeft te subsidiëren. Om te voorkomen dat hier geen prikkel vanuit gaat stellen we voor om de 120% te handhaven.

4. Door een combinatie temaken met dagbesteding en individuele begeleiding (van AWBZ naar Wmo) kan een beroep worden gedaan op de budgetten die hiervoor gaan vrijkomen en slimme combinaties worden gemaakt.

5. Door werk dat de gemeente normaliter uitbesteedt/aanbesteedt te laten uitvoeren door de doelgroep, worden hiermee uitkeringskosten en (nu nog) Wsw-kosten bespaard.

BIJLAGE 2: SCHEMA NIEUWE STRUCTUUR

• Zie PDF Initiatiefvoorstel Wsw en reintegratie SP

• klik hier voor de foto's van deze persconferentie

---